Cây dâu để cho tằm ăn lá mà không than nửa lời. Cây sồi cũng chịu để
con người đốn trong im lặng… Vậy có khi nào thực vật giữ thế chủ động
không? Có đấy, cây hoa tiểu bá sẽ giương nhị đực lên và thẳng cánh
"choảng"
côn trùng khi cần thiết...
Hãy quan sát hoa tiểu bá (berberis amurensis) khi nở, nếu bạn lấy
đầu bút chì đụng vào cuống nhị đực của nó, khi ấy, hoa tưởng là côn
trùng đến, lập tức giương bao phấn ra đánh. Giải thích như thế nào về
hiện tượng này?
Hoa của cây Berberis có đường kính chỉ khoảng 1-2 cm. Trên mỗi bông
có cả nhị đực và nhụy cái. Ở cuống mỗi cánh hoa đều có một cặp tuyến
mật. Khi hoa nở, 6 chiếc nhị đực dính sát vào mặt trong cánh hoa, ở
giữa là một nhụy cái. Khi côn trùng lấy mật, những nhị hoa bị đụng chạm
sẽ bật vào giữa như những chiếc roi, phấn hoa trong túi phấn lúc đó
được rắc lên cơ thể côn trùng. Do mỗi bông hoa có 6 tuyến mật nên trong
quá trình làm việc, côn trùng thường bị "quất" liên tiếp, cho đến khi
hút hết mật thì đã khoác một bộ áo phấn hoa mới vui vẻ ra đi. Tới bông
hoa thứ hai, phấn hoa trên cơ thể côn trùng sẽ dính vào vòi nhụy, nhờ
đó việc thụ phấn giữa các bông hoa khác nhau được thực hiện.
Sự vận động nhạy cảm của nhị đực vốn không phải có ác ý, mà là một
kiểu thích ứng để truyền phấn giữa các bông hoa khác nhau. Qua đó, hạt
giống cây Berbesis amurensis có sức sống khá mãnh liệt.
