PV: Việt Nam đã hưởng ứng ngay từ năm đầu tiên có ngày Thế giới PCSR, xin TS cho biết, từ đó đến nay đã có sự thay đổi nào trong nhận thức của người dân về bệnh SR và cách phòng chống?
TS. Nguyễn Mạnh Hùng: Đúng là Việt Nam đã hưởng ứng ngay từ năm đầu tiên có ngày Thế giới PCSR (25/4/2008) với các hoạt động thiết thực triển khai các chiến dịch PCSR. Tuy nhiên, Việt Nam đã thực hiện Chiến lược tiêu diệt SR từ những năm 1960, sau đó là các chiến lược thanh toán SR sau năm 1975 và PCSR từ năm 1991 đến nay và một trong những giải pháp PCSR quan trọng là truyền thông-giáo dục sức khỏe, nâng cao kiến thức và thay đổi hành vi PCSR trong cộng đồng được thực hiện thường xuyên trong bất kỳ chiến lược nào về phòng chống hay loại trừ SR. Với một giải pháp đã thực hiện liên tục trong rất nhiều năm với nhiều loại vật liệu truyền thông khác nhau, với các hình thức truyền thông phù hợp cho mỗi nhóm có nguy cơ mắc SR cao, chứ không phải từ năm 2008 đến nay, thì kiến thức và hành vi PCSR của cộng đồng đã được nâng cao. Theo điều tra của Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Trung ương năm 2010, tỷ lệ hiểu biết của người dân ở các vùng SR lưu hành hiểu biết đúng về bệnh SR, nguyên nhân gây bệnh SR và cách phòng chống là 89%; thực hành phòng chống bệnh SR còn chưa cao như tỷ lệ người dân ngủ màn chỉ đạt 85,1%; tỷ lệ màn hiện có của dân được tẩm hóa chất
diệt muỗi đạt 83%.
PV: Hiện nay, kháng thuốc đang là vấn đề nóng được toàn cầu quan tâm, xin TS cho biết tình hình SR kháng thuốc hiện nay ở Việt Nam? Đánh giá của TS về vấn đề này như thế nào?
TS. Nguyễn Mạnh Hùng: Ký sinh trùng SR P. falciparum kháng thuốc luôn là một khó khăn kỹ thuật trong PCSR được toàn cầu quan tâm. Tại Việt Nam, ký sinh trùng P. falciparum đã kháng các thuốc chloroquin, fancidar ở nhiều địa phương những năm trước đây và chúng ta đã không sử dụng những thuốc này để điều trị SR do P. falciparum nhiều năm. Giám sát P.falciparum kháng thuốc là một hoạt động rất quan trọng và phải thực hiện thường quy trong PCSR, năm 2009 đã phát hiện được P. falciparum tại xã Đăk Nhau, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước kháng thuốc artesunat với tỷ lệ 14,6%, điểm đầu tiên tại Việt Nam có P. falciparum kháng artesunat, một loại thuốc có hiệu lực cao trong điều trị bệnh SR ở nước ta hiện nay. Đây là một khó khăn lớn trong công tác PCSR ở nước ta nếu không có biện pháp mạnh, khẩn trương để ngăn chặn sự lây lan của chủng ký sinh trùng SR kháng thuốc này ra các nơi khác vì người dân giao lưu theo mùa vụ ở khu vực này rất lớn.
Chu ỳ muỗi anopheles truyền ký sinh trùng sốt rét vào cơ thể người.
TS. Nguyễn Mạnh Hùng: Chủ đề ngày Thế giới PCSR năm nay là “Tiến tới loại trừ bệnh SR ở khu vực Tây Thái Bình Dương”. Đây là chủ đề của WHO khu vực Thái Bình Dương. Từ năm 2008, WHO đã đưa ra Chiến lược loại trừ bệnh SR và khuyến cáo các nước có bệnh SR lưu hành thấp và vừa thực hiện Chiến lược loại trừ bệnh SR. Mục tiêu của kế hoạch hành động phòng chống và loại trừ SR của khu vực Thái Bình Dương giai đoạn 2010-2015 là phát triển và củng cố các thành quả phòng chống SR đã đạt được và loại trừ bệnh SR ở những nơi có điều kiện. Các nước trong khu vực đều đã và đang xây dựng Chiến lược loại trừ bệnh SR, do vậy chủ đề ngày Thế giới PCSR năm nay rất phù hợp với mục tiêu PCSR của các nước trong khu vực, trong đó có Việt Nam.
